“safe zone” ที่อูก้าจะนำมาแนะนำกันในวันนี้ไม่ใช่สถานที่ แต่เป็นโซนปลอดภัยทางจิตใจ ซึ่งแต่ละคนก็จะมีโซนที่ปลอดภัยนี้ไม่เหมือนกัน ความหมายที่แท้จริงของคำว่า เซฟโซน คือ สภาพแวดล้อมที่ทำให้คุณรู้สึกสบายใจมากที่สุด สามารถพูดคุยได้อย่างเปิดเผยเกี่ยวกับความกังวล ความรู้สึก เป็นพื้นที่ ๆ อยู่แล้วไม่ต้องกลัวการถูกตัดสิน การเลือกปฏิบัติ
ไม่ทำให้รู้สึกเป็นตราบาปภายในจิตใจ เป็นสถานการณ์หรือห้วงอารมณ์ที่คุณอยู่แล้วรู้สึกปลอดภัย และได้รับการสนับสนุนทางจิต ช่วยส่งเสริมสุขภาพจิตและสุขภาพทางอารมณ์ให้ดีขึ้น เอาละ! มาทำความรู้จักกับพื้นที่ปลอดภัยในหัวใจนี้กันดีกว่า
“safe zone” ทางจิตวิทยา เขตพื้นที่ปลอดภัยทางใจ ความไม่สบายใจห้ามเข้า
ในทางจิตวิทยา เซฟโซน คือ สภาวะจิตใจหรืออารมณ์ที่ทำให้คุณรู้สึกปลอดภัย สบายใจ และได้รับการปกป้องจากอันตราย การตัดสิน หรือความเครียด นอกจากนี้ยังหมายถึงสภาพแวดล้อมทางกายภาพ หรือสถานการณ์เฉพาะ ที่ทำให้คุณเกิดความรู้สึกปลอดภัยอีกด้วย ซึ่งการรู้ว่าเขตปลอดภัยของคุณอยู่ที่ไหนเป็นสิ่งที่มีความสำคัญมาก ๆ เพราะจะทำให้คุณเกิดความตระหนักรู้ในตนเอง และรู้ว่าเมื่อพื้นที่ไหนที่ทำให้คุณมีความสุข
จะรู้ได้ยังไงว่าตรงไหนเซฟโซนของฉัน?!
และถ้าวันนี้คุณยังไม่รู้ว่า Safe Zone หรือพื้นที่ปลอดภัยทางจิตใจของคุณคืออะไร วันนี้อูก้าก็ได้นำองค์ประกอบของพื้นที่ Safe Zone ทั้งหมดมากันแล้ว ลองไล่ตอบคำถามเหล่านี้ทีละข้อ ตอบอย่างตรงไปตรงมาและตอบตรงกับความเป็นจริงในสิ่งที่คุณคิด แล้วอูก้าเชื่อว่าคุณจะหาเซฟโซนของคุณเจอได้อย่างแน่นอน
- ทำความรู้จักกับตัวเอง เริ่มต้นด้วยการทำความเข้าใจอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับอารมณ์ ความต้องการ และความสุขของคุณเอง นึกถึงประสบการณ์และสถานการณ์ในอดีต ที่ทำให้คุณรู้สึกปลอดภัยและสบายใจ รวมถึงนึกถึงสถานการณ์ที่ทำให้คุณรู้สึกวิตกกังวล หรือถูกคุกคาม
- การตอบสนองทางอารมณ์ กับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น ให้คุณใส่ใจกับการตอบสนองทางอารมณ์ของคุณ ที่เกิดขึ้นในสถานการณ์ต่าง ๆ สถานการณ์ไหนที่ทำให้คุณรู้สึกสงบ ผ่อนคลาย และสบายใจ รวมถึงเมื่อคุณรู้สึกเครียด หรือมีความวิตกกังวล สัญญาณทางอารมณ์เหล่านี้ จะทำให้คุณกำหนดขอบเขต Safe zone ของตัวเองได้ดีขึ้น
- การตอบสนองทางกายภาพ กับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น ร่างกายของคุณมีการส่งสัญญาณทางกายภาพ ต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างไรบ้าง? เช่น เกิดความตึงเครียดของกล้ามเนื้อ อัตราการเต้นของหัวใจที่เพิ่มขึ้น และการหายใจตื้น ๆ ที่บ่งบอกถึงความรู้สึกไม่สบาย ในขณะที่การผ่อนคลาย การหายใจลึกๆ และความรู้สึกผ่อนคลาย ที่ส่งสัญญาณว่านี่แหละ Safe zone
- สิ่งกระตุ้นที่ทำให้คุณรู้สึกไม่สบายใจ คืออะไร ระบุ “สิ่งกระตุ้น” ที่ทำให้คุณเกิดความรู้สึกไม่สบายหรือความทุกข์ใจ โดยสิ่งกระตุ้นเหล่านี้จะแตกต่างกันไปในแต่ละคน และแต่ละสถานการณ์ การทำความเข้าใจว่าอะไรกระตุ้นทำให้คุณเกิดอารมณ์เชิงลบ จะช่วยทำให้คุณหลีกเลี่ยงหรือบรรเทาอารมณ์เหล่านั้นได้ และไม่พาตัวเองเข้าไปอยู่ในสถานการณ์นั้น หรือพยายามหลีกเลี่ยงเท่าที่ทำได้
- กำหนดขอบเขต ขีดเส้นความสบายใจ กำหนดขอบเขตส่วนตัวที่คุณจะเปิดรับให้ใคร ๆ เข้ามา การรู้ขอบเขตของตัวเองจะทำให้คุณสร้างและกำหนดขอบเขตที่ปลอดภัยของคุณได้
- เชื่อสัญชาตญาณของตัวเอง เชื่อความรู้สึกหรือสัญชาตญาณของตัวเอง หากมีบางอย่างที่ทำให้คุณรู้สึกผิดปกติหรือไม่ปลอดภัย แม้ว่าคุณจะหาเหตุผลมาอธิบายไม่ได้ก็ตาม ให้พยายามถอยออกมาจากสถานการณ์นั้น
- พูดคุยและขอคำปรึกษา กับคนที่คุณไว้ใจได้ ถ้าคุณรู้สึกไม่สบายใจ แนะนำให้คุณพูดคุยกับเพื่อนที่คุณไว้ใจได้ สมาชิกในครอบครัว หรือนักบำบัด จิตแพทย์ เพราะบางครั้ง มุมมองจากภายนอก ก็สามารถให้ข้อมูลเชิงลึกอันมีค่าได้ แต่อูก้าขอแนะนำนิดนึงว่า คนที่คุณจะพูดคุยด้วยนี้จะต้องเป็นคนที่มีทัศนคติที่เปิดกว้างไม่ตัดสินผู้อื่นจากกรอบของตัวเอง เพราะถ้าคุณปรึกษาผิดคน คุณอาจจะรู้สึกไม่สบายใจหนักกว่าเดิม การเลือกผู้ที่ให้คำปรึกษาก็เป็นสิ่งที่มีความสำคัญไม่แพ้กัน
ความสำคัญของ เซฟโซน
ความรู้สึกปลอดภัย จัดเป็นรากฐานที่มีความสำคัญมากของความเป็นอยู่ที่ดีโดยรวม เพราะเมื่อเราทุกคนรู้สึกปลอดภัยและได้รับการปกป้อง จิตใจของเราก็มีอิสระและมีความสุขในชีวิต ช่วยลดความเครียดและความวิตกกังวล โซนปลอดภัยทางใจทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันความเครียดและความวิตกกังวล เมื่อเรามองว่าสภาพแวดล้อมของเราปลอดภัย ร่างกายของเราก็จะผลิตฮอร์โมนความเครียดน้อยลง ส่งผลทำให้สุขภาพกายและใจดีขึ้นตามไปด้วย
โดยที่ความรู้สึกไม่ปลอดภัยหรือความเครียดที่เอ่อล้นอยู่ตลอดเวลา สามารถทำให้เกิดปัญหาสุขภาพจิต เช่น ความวิตกกังวล มีอาการซึมเศร้า และเกิดโรคเครียดได้ ส่วนการมีสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยจัดเป็นปัจจัยสำคัญในการปกป้องสุขภาพจิต
การลดความเครียดและความวิตกกังวล: โซนปลอดภัยทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันความเครียดและความวิตกกังวล เมื่อเรามองว่าสภาพแวดล้อมของเราปลอดภัย ร่างกายของเราจะผลิตฮอร์โมนความเครียดน้อยลง ส่งผลให้สุขภาพกายและใจดีขึ้น
สรุป เขตปลอดภัย หรือ safe zone อาจแตกต่างกันไปในแต่ละคน และแต่ละสถานการณ์ สิ่งที่ทำให้รู้สึกปลอดภัยสำหรับคนหนึ่งอาจไม่เหมือนกันสำหรับอีกคนหนึ่งก็ได้ ดังนั้นการเคารพขอบเขตของตนเองและของผู้อื่นถือเป็นสิ่งสำคัญ ทั้งนี้ก็เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยทางจิตใจสำหรับตัวคุณเองและคนรอบข้างนั่นเอง
