โรคสมาธิสั้นคืออะไร ทำความรู้จักสาเหตุที่ทำให้เกิด และแนวทางรักษา

ค้นพบความรู้เกี่ยวกับภาวะสมาธิสั้น: ทำความเข้าใจและสาเหตุที่เป็นต้นเหตุของโรคทางประสาทในเด็กและผู้ใหญ่ และแนวทางในการรักษา
ภาวะสมาธิสั้นคืออะไร

เลือกอ่านเฉพาะหัวข้อ

โรคสมาธิสั้น (Attention Deficit Hyperactivity Disorder – ADHD) คือ โรคทางพัฒนาการทางระบบประสาทที่มักส่งผลกระทบต่อเด็ก และมักแสดงอาการต่อเนื่องไปจนถึงวัยผู้ใหญ่ อาการของผู้ที่มีภาวะสมาธิสั้น มักมีลักษณะเฉพาะคือ สมาธิสั้น และความหุนหันพลันแล่น ซึ่งอาจรบกวนการทำงานหรือพัฒนาการในด้านต่าง ๆ

โรคสมาธิสั้น จัดเป็นหนึ่งในความผิดปกติทางพัฒนาการทางระบบประสาทที่พบได้บ่อยที่สุดในเด็ก และอาจส่งผลกระทบต่อชีวิตในหลาย ๆ ด้าน เช่น อาจส่งผลต่อการเรียน ความสัมพันธ์ทางสังคม และคุณภาพชีวิตโดยรวม วันนี้อูก้าจะมาแนะนำเบื้องลึกของภาวะนี้ให้คุณมีความเข้าใจมากขึ้นกัน

อาการและการวินิจฉัย โรคสมาธิสั้นคืออะไร

เด็กหลายคนอาจมีปัญหาในการนั่งนิ่ง ๆ รอคิว ตั้งใจฟัง อยู่ไม่สุข และมักแสดงอารมณ์หุนหันพลันแล่น ซึ่งอาการเหล่านี้นำไปสู่ความทุกข์ทรมานอย่างมาก และอาจทำให้เกิดปัญหาที่บ้าน ที่โรงเรียนหรือที่ทำงาน และมีปัญหาด้านความสัมพันธ์ ภาวะสมาธิสั้น หรือ ADHD แบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ได้แก่

  1. ภาวะสมาธิสั้นแบบขาดสมาธิ (Predominantly Inattentive Presentation) : ผู้ที่มีภาวะนี้ส่วนใหญ่มักจะขาดสมาธิ โดยจะมีปัญหาในการคงความสนใจ ไม่อาจติดตามงาน ไม่อาจให้ความสนใจกับรายละเอียดกับเรื่องต่าง ๆ ได้ อีกทั้งมักจะขี้ลืม
  2. ภาวะสมาธิสั้นแบบหุนหันพลันแล่น (Predominantly Hyperactive-Impulsive Presentation) : บุคคลที่มีภาวะนี้จะแสดงออกถึงความหุนหันพลันแล่นเป็นหลัก โดยจะมีปัญหาในการนั่งนิ่ง ๆ มีการขัดจังหวะผู้อื่นบ่อย ๆ มีปัญหาในการรอคิว และทำอะไรแบบหุนหันพลันแล่น โดยไม่คำนึงถึงผลที่ตามมา
  3. การนำเสนอแบบรวม มีอาการขาดสมาธิและหุนหันพลันแล่นรวมกัน (Combined Presentation) : เป็นหนึ่งในประเภทย่อยที่พบได้บ่อยที่สุด โดยจะรวมอาการขาดสมาธิและอาการหุนหันพลันแล่นเอาไว้ในคน ๆ เดียว
 

ถึงแม้ว่าภาวะ ADHD จะพบได้ในทุกเพศทุกวัย แต่ความผิดปกตินี้ส่วนใหญ่จะเริ่มขึ้นในวัยเด็ก และมักจะมีการแสดงอาการก่อนอายุ 12 ปี

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของโรคสมาธิสั้น

ส่วนใหญ่แล้ว โรคสมาธิสั้นมักเกิดจากปัจจัยทางพันธุกรรม พัฒนาการของสมองที่ผิดปกติ หรือการบาดเจ็บของสมอง นอกจากนี้ยังมีโรคสมาธิสั้นที่ไม่ทราบสาเหตุอีกด้วย ผู้ที่เป็นออทิสติกอาจดูเหมือนมีสมาธิสั้น เนื่องจากพฤติกรรมที่อยู่ไม่สุขมีการโยกตัวหรือเดินไปมา 

  • ความผิดปกติของสมองและระบบประสาทส่วนกลาง ก็สามารถนำไปสู่การเกิดภาวะสมาธิสั้นได้
  • ความเจ็บป่วยทางจิต เช่น โรคอารมณ์สองขั้วและโรคจิตเภท อาจมีอาการสมาธิสั้นเป็นหนึ่งในอาการที่เกิดขึ้น
  • ความผิดปกติทางอารมณ์ เช่น ภาวะซึมเศร้าหรือความวิตกกังวล สามารถนำไปสู่พฤติกรรมสมาธิสั้นได้
  • การใช้ยาเสพย์ติด เช่น โคเคนและเมทแอมเฟตามีน สามารถนำไปสู่การกระตุ้นต่อมทาลามัสมากเกินไป ส่งผลทำให้เกิดภาวะสมาธิสั้น
  • ความเจ็บป่วยทางร่างกาย เช่น ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน อาจนำไปสู่ภาวะสมาธิสั้นได้

สัญญาณและอาการของภาวะสมาธิสั้น

คำว่า “สมาธิสั้น” เป็นเพียงคำอธิบายของพฤติกรรมที่เกิดขึ้นแบบย่อ ๆ เท่านั้น เพราะเมื่อเจาะลึกเข้าไปถึงพฤติกรรมสมาธิสั้นแล้วจะพบว่า ผู้ป่วยมักมีอาการที่ผิดปกติหลายด้านรวมกัน เช่น ต้องมีการเคลื่อนไหวตลอดเวลา ว่อกแว่กง่าย มีความหุนหันพลันแล่น ไม่มีสมาธิ และสำหรับบางคนอาจมีอาการก้าวร้าว หรือกล้าแสดงออกอย่างผิดปกติ แต่อย่างไรก็ตามพฤติกรรมเหล่านี้ มักจะเป็นปัญหาในบางสถานการณ์เท่านั้นและไม่ได้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง สำหรับเด็กที่มีอาการไฮเปอร์แอคทีฟมักมีอาการเหล่านี้ 

  • อยู่ไม่สุข
  • พยายามเดินไปรอบ ๆ ห้องเรียน แม้จะอยู่ในช่วงนั่งเรียนที่โต๊ะก็ตาม
  • พูดมากเกินไป (กับเพื่อนหรือครู)
  • ความยากลำบากในการทำกิจกรรมเงียบ ๆ (เช่น การเข้าสังคมและการอ่านหนังสือ)
 

และสิ่งสำคัญที่ต้องพิจารณา คือ พฤติกรรมสมาธิสั้นที่เกิดขึ้นนี้ อยู่ในระดับที่ก่อให้เกิดความกังวลต่อตัวเด็กเอง หรือเป็นปัญหาสำหรับคนอื่นหรือไม่ ซึ่งสมาธิสั้นมักไม่ค่อยสังเกตเห็นในผู้ใหญ่ เหตุผลส่วนหนึ่งก็เป็นเพราะว่า ผู้ใหญ่สามารถควบคุมตัวเองได้มากขึ้น และมีทางเลือกที่เด็กไม่มี เช่น ผู้ใหญ่ที่ชอบเดิน มีอาการอยู่ไม่สุข ก็จะไม่เลือกทำงานนั่งโต๊ะ จึงทำให้เป็นการยากที่จะสังเกตเห็น “ภาวะสมาธิสั้น” ในคนที่งานต้องเคลื่อนไหวตลอดเวลา เช่น พยาบาล เป็นต้น

โรค ADHD มีแนวทางการรักษาอย่างไร?

ภาวะสมาธิสั้น สามารถรักษาได้ด้วยการผสมผสานระหว่างแนวทาง พฤติกรรมบำบัด จิตศึกษา และในบางกรณีอาจต้องรักษาด้วยยา และแผนการรักษาก็จะแตกต่างกันไปตามอายุ ความรุนแรงของอาการ นอกจากนี้การให้ความรู้แก่ตัวบุคคลที่มีสมาธิสั้นและครอบครัวก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน และยังเป็นส่วนสำคัญของการรักษาอีกด้วย   

ส่วนยาที่นำมาใช้ในการรักษาผู้ป่วยสมาธิสั้น มักใช้ตัวยาอย่าง methylphenidate (เช่น Ritalin, Concerta) และยาที่มีส่วนผสมของแอมเฟตามีน (เช่น Adderall, Vyvanse) ยาเหล่านี้ จะเข้าไปเพิ่มระดับของสารสื่อประสาทบางชนิดในสมอง ซึ่งจะช่วยแก้ไขปัญหาของผู้ป่วย ทำให้มีสมาธิมากขึ้น ควบคุมการเกิดอารมณ์ที่รุนแรงได้ดีกว่าเดิม

นอกเหนือไปจากความพยายามของผู้ป่วย ที่อยากจะรักษาตัวเองให้หายแล้ว ความรักความเข้าใจของคนที่อยู่รอบข้างเองก็มีความสำคัญเช่นเดียวกันโดยเฉพาะครอบครัว ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มบุคคลที่มีความใกล้ชิดกับตัวผู้ป่วยมากที่สุด การทำความเข้าใจ การให้กำลังใจ การอยู่ร่วมกันด้วยความรู้ที่ถูกต้อง พร้อมแนวทางการรักษาที่ถูกต้องจากคุณหมอ จะทำให้ผู้ป่วยนั้นมีภาวะจิตใจที่ดีขึ้น ช่วยแก้ไขปัญหาที่เกิดได้ขึ้นได้จริง และทำให้บุคคลรอบข้างสามารถอยู่ด้วยกันได้อย่างมีความสุข

แชร์บทความนี้ ให้คนที่ห่วงใย

ooca
ooca
บทความด้านสุขภาพจิตหลากหลายด้าน เป็นคลังความรู้ให้คุณได้อ่านและพร้อมรับมือกับทุกปัญหา
สนใจปรึกษานักจิตวิทยา
แบบนั่งคุยจากที่บ้าน
ดาวน์โหลดแอพอูก้าได้เลย
อูก้าเป็นกำลังใจให้นะ!
แอดเลย Line Official
สัญญาณควรพบจิตแพทย์

3 อาการเบื้องต้นที่เป็นสัญญาณเตือนว่าคุณควรพบจิตแพทย์

เคยสงสัยกันไหมว่า เราต้องมีอาการอย่างไร ถึงควรจะไปพบจิตแพทย์ อูก้าอยากชวนเพื่อนๆ สังเกตตัวเองว่า เราต้องการความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญหรือเปล่า

Eating Disorder โรคการกินผิดปกติ

Eating Disorder โรคการกินผิดปกติ คืออะไร อันตรายถึงชีวิต?

Eating Disorder โรคการกินผิดปกติอันตรายถึงชีวิต โรคนี้มีหลายประเภท หลายสาเหตุ มาทำความเข้าใจ เพื่อป้องกันและรักษาให้ห่างจากโรคนี้กัน

ขอบคุณที่ติดตามข้อมูลข่าวสารจากเรา

อูก้า เรื่องของใจ ให้เรารับฟัง

ooca It’s okay we’ll listen

ฟีเจอร์ใหม่มาแรง! 💊 ปรึกษาจิตแพทย์ผ่านอูก้า รับยาที่บ้านได้แล้ววันนี้

ฟีเจอร์ใหม่มาแรง! 💊

ปรึกษาจิตแพทย์ผ่านอูก้า รับยาที่บ้านได้แล้ววันนี้